İşe Geç Kalan Personel ve Devamsızlık: Ne Yapmalı?

İşe geç kalma ve devamsızlık en çok, kimin ne sıklıkla geç kaldığı ölçülüp kural herkese aynı uygulandığında azalır. Önce sorunu sayıyla görün (kim, hangi gün, hangi vardiyada), sonra kuralı yazılı ilan edin, geç kalmayı ay sonunda değil aynı gün fark edin ve tekrar edeni konuşup kayda geçirin. Aşağıda bu adımları, örnek bir tutanak metnini ve İş Kanunu'nun ilgili maddelerini bulacaksınız.

Önce ölçün: kim, ne sıklıkla, hangi vardiyada?

"Herkes geç kalıyor" hissi çoğu zaman birkaç kişinin, belirli günlerin ya da belirli bir vardiyanın sorunudur. Bir ayın kaydına bakın ve şu soruları cevaplayın:

• Kim? Geç kalmaların ve devamsızlığın kaçı aynı birkaç kişiden geliyor?
• Ne zaman? Hafta sonu sonrası pazartesi mi, ay sonu mu, bayram dönüşü mü?
• Hangi vardiya? Sabah açılış vardiyası mı, gece vardiyası mı? Toplu taşımanın ilk seferi, vardiya saatine yetişmiyor olabilir.
• Ne kadar? Beş dakikalık gecikme ile bir saatlik gecikme aynı sorun değildir.

Bu sorular kişiyi suçlamadan önce düzeni görmenizi sağlar. Sabah vardiyasındaki herkes on dakika geç geliyorsa sorun vardiya saatinde olabilir; tek bir kişi her pazartesi gelmiyorsa konuşulacak kişi bellidir.

Personel devamsızlık oranı nasıl hesaplanır?

Yaygın kullanılan formül: devamsız gün sayısı ÷ planlanan iş günü sayısı × 100. Örneğin bir ayda 22 iş günü planlanan bir çalışan 1 gün haber vermeden gelmediyse devamsızlık oranı yaklaşık yüzde 4,5'tir. Aynı hesabı ekip için toplam devamsız gün ve toplam planlanan iş günüyle yapabilirsiniz. Yıllık izin ve raporlu günleri devamsızlığa katmayın; onlar planlı yokluktur.

Net kural koyun ve ilan edin

Kural yazılı değilse her geç kalma bir pazarlığa döner. Kısa ve herkesin aynı şekilde anlayacağı bir kural yeterli:

1. İşe başlama saati nedir? "Vardiya 07:00'de başlar" ile "07:00'de giriş yapılmış olur" aynı şey değildir; hangisini kastettiğinizi yazın.
2. Geç kalacak kişi kime, nasıl haber verir? Telefon mu, mesaj mı, uygulama mı? En geç ne zamana kadar?
3. Gelemeyen kişi ne yapar? Mazeretini ve varsa belgesini ne zamana kadar iletir?
4. Tekrar ederse ne olur? Önce konuşma, sonra yazılı uyarı ve tutanak gibi bir sıra belirleyin.

Vardiya saatlerinin işyerinde ilan edilmesi zaten bir yükümlülüktür (İş Kanunu md. 67: günlük çalışmanın başlama ve bitiş saatleri ile dinlenme saatleri işçilere duyurulur). Geç kalma kuralını aynı panoya ya da aynı kanala koyun.

Geç kalmayı aynı gün nasıl fark edersiniz?

Geç kalmayı ay sonunda puantaj hazırlarken fark etmek, konuşmak için geç kalmak demektir. Gecikmeyi aynı gün görmek için kayıt anlık olmalı.

UR Work PDKS bunu otomatik yapar:

• Çalışana hatırlatma: Vardiyası başlayıp giriş yapmayan çalışana 5., 15., 30., 60. ve 120. dakikada hatırlatma gider. Unutan çalışan çoğu zaman ilk hatırlatmada girişini yapar.
• Yöneticiye rapor: Vardiya başlangıcından 2 saat sonra hâlâ giriş yapmayanların listesi, isim ve vardiya saatiyle şube ve şirket yöneticilerine bildirim ve e-postayla gider.
• Gün içinde kayıt: PDKS Kayıtları ekranında kimin kaçta girdiği ve ne kadar çalıştığı listelenir.
• Unutulan kayıt: Gelip giriş yapmayı unutan çalışan uygulamadan eksik giriş talebi açar, saati ve sebebi yazar; yönetici onaylar. Böylece "unuttum" ile "gelmedim" birbirinden ayrılır.

Ay sonunda Puantaj Raporu, çalışan başına devamsızlık, geç kalma sayısı ve uyum ile dakiklik yüzdesini gösterir; çalışan detayında gün gün beklenen ve gerçekleşen giriş saati, gecikme ve erken çıkış yer alır. Yukarıdaki "kim, ne sıklıkla" sorusunun cevabı buradadır.

Kaydın nasıl tutulduğunu PDKS rehberimizde, ay sonu toplamlarını puantaj rehberimizde anlatıyoruz.

İşe geç kalan personele ne yapılır?

Tek bir gecikme ile sürekli geç kalmak aynı şekilde ele alınmaz. Şu sıra hem adil hem kayıtlıdır:

1. İlk gecikmede kısa konuşma. Ne oldu, tekrar olur mu? Çoğu zaman bir ulaşım sorunu ya da vardiya saatiyle çakışan bir sorumluluk çıkar.
2. Tekrar ederse nedeni birlikte çözmeye çalışın. Vardiya saatini kaydırmak, açılış vardiyası yerine akşam vardiyası vermek ya da bir iş arkadaşıyla değişim yapmak mümkün mü?
3. Devam ederse yazılı uyarı. Tarihleri ve dakikaları kayıttan alarak yazın; çalışanın açıklamasını da yazılı alın.
4. Gerekirse tutanak. Olayı, tarih ve saatleriyle tutanağa geçirin (örnek aşağıda).

Konuşmanın tonu da sonucu belirler. Sayıyla konuşmak ("bu ay dokuz vardiyanın dördünde 20 dakikadan fazla gecikme var") kişiselleştirmekten daha az savunmaya iter.

Geç kalma ve devamsızlık tutanağı nasıl tutulur?

Tutanak, olayın tarih ve saatiyle kayda geçirildiği belgedir. Olay günü, olayı bizzat görenler tarafından düzenlenmesi ve kayıttaki saatlerle uyuşması önemlidir. Kısa bir örnek:

Geç Kalma / Devamsızlık Tutanağı

İşyeri: [işyeri ve şube adı]

Çalışan: [ad soyad], [görevi]

Tarih: [gün.ay.yıl]

Vardiya başlangıç saati: [ss:dd] · Giriş saati: [ss:dd] ya da "giriş yapmadı"

Olay: Yukarıda adı geçen çalışan [tarih] günü [ss:dd] başlayan vardiyasına [ss:dd]'de gelmiştir / gelmemiştir. Çalışana [ss:dd]'de [telefonla / mesajla] ulaşılmaya çalışılmış, [sonuç] öğrenilmiştir.

Çalışanın açıklaması: [çalışanın kendi ifadesi ya da "açıklama yapmadı"]

Düzenleyen: [ad soyad, imza] · Tanıklar: [ad soyad, imza] · Çalışan: [imza ya da "imzadan kaçındı"]

İş Kanunu'nun 109. maddesine göre yazılı bildirim yapılan kişi bunu imzalamazsa durum o yerde tutanakla tespit edilir. Kanun tutanak için ayrıca bir tanık sayısı öngörmez.

İş Kanunu devamsızlık ve geç kalma için ne diyor?

4857 sayılı İş Kanunu'nda bu konuyla ilgili başlıca hükümler şunlar:

• Devamsızlık (md. 25/II-g): İşçinin işverenden izin almaksızın veya haklı bir sebebe dayanmaksızın ardı ardına iki iş günü, bir ay içinde iki defa herhangi bir tatil gününden sonraki iş günü ya da bir ayda üç iş günü işine devam etmemesi, işverene bildirim süresini beklemeden fesih hakkı tanıyan haller arasında sayılır.
• Süre (md. 26): Bu fesih yetkisi, işverenin durumu öğrendiği günden itibaren altı iş günü geçtikten ve her hâlde fiilin gerçekleşmesinden itibaren bir yıl sonra kullanılamaz.
• Savunma (md. 19): Belirsiz süreli iş sözleşmesi, işçinin davranışı ya da verimiyle ilgili nedenlerle, hakkındaki iddialara karşı savunması alınmadan feshedilemez; 25. maddenin (II) numaralı bendindeki fesih hakkı bunun dışındadır. Fesih bildirimi yazılı yapılır ve sebebi açıkça yazılır.
• Geç kalma: Kanunda işe geç kalmayı doğrudan düzenleyen ayrı bir madde yoktur. Tekrarlayan geç kalmalar yukarıdaki genel hükümler ve iş sözleşmesindeki düzenlemeler çerçevesinde değerlendirilir.
• Ücret kesme cezası (md. 38): İşveren, toplu sözleşme ya da iş sözleşmesinde gösterilen sebepler dışında işçiye ücret kesme cezası veremez. Kesinti işçiye hemen sebepleriyle bildirilir, bir ayda iki gündelikten fazla olamaz ve kesilen para, kesildiği tarihten itibaren bir ay içinde Bakanlığın belirlediği hesaba yatırılır.

Bu bölüm bilgilendirme amaçlıdır, hukuki tavsiye değildir.

Çalışanın gözünden: adil plan ve değişim

Devamsızlığın bir kısmı plandan doğar. Hep aynı kişiye düşen hafta sonları, izin günü belli olmayan çizelgeler ve son dakika değişiklikleri, çalışanın "gelemeyeceğim" demesini kolaylaştırır.

• Planı önceden ve adil yayınlayın. Hafta sonlarını ve gece vardiyalarını dönüşümlü dağıtın; kimse hep en zor vardiyada kalmasın. Çizelgeyi nasıl kuracağınızı vardiya çizelgesi rehberimizde anlatıyoruz.
• Değişime izin verin. Bir günü olmayan çalışan, gelmemek yerine vardiyasını bir arkadaşıyla değiştirebilmeli. UR Work'te çalışan değişim teklifini uygulamadan gönderir, arkadaşı kabul edip yönetici onaylayınca vardiyalar yer değiştirir. Ayrıntılar vardiya değişimi yazımızda.
• İzni kolaylaştırın. İzin talebinin telefondan açılabilmesi ve sonucun hızlı gelmesi, "söylemeden gelmemek" yerine "önceden haber vermek"i kolaylaştırır.
• Kaydı çalışana da gösterin. UR Work'te şirket isterse çalışanlar kendi PDKS kayıtlarını uygulamadan görür; kendi gecikmesini sayıyla gören çalışanla konuşmak daha kolaydır.

Kayıtların bir kişisel veri olduğunu ve neden biyometrik bir yöntem yerine telefon kullandığımızı parmak izi ile mesai takibi yazımızda anlatıyoruz.

Sık sorulan sorular

İşe geç kalmak kovulma sebebi mi?

İş Kanunu'nda işe geç kalmayı doğrudan düzenleyen ayrı bir madde yoktur. Devamsızlık ise md. 25/II-g'de sayılır: izinsiz ve haklı sebep olmadan ardı ardına iki iş günü, bir ayda iki kez tatil sonrası iş günü ya da bir ayda üç iş günü işe gelmemek. Tekrarlayan geç kalmalar genel hükümler ve iş sözleşmesi çerçevesinde değerlendirilir.

Devamsızlıktan kaç gün sonra işten çıkarılır?

İş Kanunu md. 25/II-g, izinsiz ve haklı sebep olmadan ardı ardına iki iş günü, bir ay içinde iki defa tatil gününden sonraki iş günü ya da bir ayda üç iş günü işe devam etmemeyi, işverene bildirim süresini beklemeden fesih hakkı veren haller arasında sayar. Bu hak, işverenin durumu öğrenmesinden itibaren altı iş günü içinde kullanılır (md. 26).

İşe geç kalan personelin maaşından kesinti yapılabilir mi?

İş Kanunu md. 38'e göre işveren, toplu sözleşme ya da iş sözleşmesinde gösterilen sebepler dışında ücret kesme cezası veremez. Kesinti işçiye hemen sebepleriyle bildirilir, bir ayda iki gündelikten fazla olamaz ve kesilen para bir ay içinde Bakanlığın belirlediği hesaba yatırılır; yani işverenin kasasında kalmaz.

Devamsızlık tutanağına kaç tanık gerekir?

4857 sayılı İş Kanunu tutanak için bir tanık sayısı öngörmez. Tutanağın olay günü, olayı bizzat görenler tarafından düzenlenmesi ve kayıttaki saatlerle uyuşması önemlidir. Çalışan bildirimi imzalamazsa durum o yerde tutanakla tespit edilir (md. 109).

Personel devamsızlık oranı nasıl hesaplanır?

Yaygın formül: devamsız gün sayısı ÷ planlanan iş günü sayısı × 100. 22 iş günü planlanan bir çalışan 1 gün haber vermeden gelmediyse oran yaklaşık yüzde 4,5'tir. Yıllık izin ve raporlu günler planlı yokluk olduğu için genellikle devamsızlığa katılmaz.

Geç kalmayı nasıl önceden fark ederim?

Giriş çıkışı anlık kaydeden bir sistemle. UR Work'te vardiyası başlayıp giriş yapmayan çalışana 5., 15., 30., 60. ve 120. dakikada hatırlatma gider; 2 saat sonunda hâlâ giriş yapmayanların listesi şube ve şirket yöneticisine bildirim ve e-postayla iletilir.

Geç kalmayı ay sonunda değil, aynı gün görün

Giriş çıkışı telefondan kaydedip geç kalmayı aynı gün görmek, ay sonunda devamsızlık ve geç kalma sayılarını hazır bulmak isterseniz UR Work'ü 7 gün ücretsiz deneyin; kredi kartı gerekmez. 5 kişiye kadar ekipler için ücretsiz kullanım da var; ayrıntılar fiyatlandırma sayfasında. Ücretsiz hesap açın.

Yasal bilgiler bilgilendirme amaçlıdır, hukuki tavsiye değildir. Son güncelleme: 15 Aralık 2026.